Stopy procentowe 2025 – referencyjna, lombardowa, depozytowa – działania NBP i RPP

W 2025 roku obserwujemy istotne zmiany w polityce pieniężnej NBP. Po kilku latach wzrostów, Rada Polityki Pieniężnej rozpoczęła cykl obniżek stóp procentowych – w maju i lipcu łącznie o 0,75 punktu procentowego. Aktualnie stopa referencyjna wynosi 5,00%, co przekłada się na niższe oprocentowanie zarówno kredytów gotówkowych (zobacz aktualny ranking) i pożyczek, jak i lokat bankowych. Od tej głównej stopy zależy dużej mierze WIBOR, który bezpośrednio wpływa na raty kredytów ze zmiennym oprocentowaniem.

Obniżki stóp procentowych w Polsce są odpowiedzią na spadającą inflację i stabilizującą się sytuację gospodarczą. Analitycy przewidują kontynuację tego trendu w kolejnych miesiącach.

Stopy procentowe w polityce finansowej państwa w roku 2025 – działania RPP

Rada Polityki Pieniężnej poprzez ustalanie stóp procentowych oddziałuje na poziom inflacji, mając na celu realizację celów rozwojowych Polski. W 2025 roku nastąpiła zmiana kierunku polityki pieniężnej – po okresie zacieśniania rozpoczęto cykl łagodzenia poprzez obniżanie stóp.

Ekonomiści, inwestorzy, gracze giełdowi w większości zdają sobie sprawę z tego jak wielką rolę odgrywają stopy procentowe w zarządzaniu kapitałem. Wysokość stóp procentowych wpływa istotnie na codzienne życie wszystkich ludzi.

Główne stopy procentowe ustala bank centralny. Wśród nich wyróżniamy:

• stopę referencyjną, która jest jedną z 5 podstawowych stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego (NBP), ustalaną przez organ NBP – Radę Polityki Pieniężnej (RPP) od 6. lutego 1998 roku. Stopa referencyjna ma istotny wpływ na poziom stawki WIBOR. Obecnie stopa referencyjna w Polsce wynosi 5,00%,
• stopę lombardową, służącą do ustalania ceny, po jakiej udzielane są pożyczki bankom komercyjnym. Rząd może w ten sposób regulować ilość pieniędzy na polskim rynku. Obecnie stopa lombardowa w Polsce wynosi 5,50%,
• stopę depozytową określającą oprocentowanie jednodniowych depozytów składanych przez banki komercyjne w banku centralnym. W Polsce stopa depozytowa NBP jest ustalana przez RPP od 1 grudnia 2001 r. Obecnie stopa depozytowa w Polsce wynosi 4,50%.

Stopy rynkowe WIBOR, WIBID, EURIBOR w działalności banków

Banki komercyjne stosują w swojej działalności stopy rynkowe WIBOR, WIBID, EURIBOR (sprawdź czym są), które także zależą od wysokości stóp procentowych ustanowionych przez bank centralny. NBP ustalając wysokość stóp procentowych analizuje bieżące wskaźniki makroekonomiczne kraju. Najważniejsze z nich to:

• stopa bezrobocia,
• inflacja,
• tempo wzrostu gospodarczego,
• wielkość produkcji,
• wolumen sprzedaży detalicznej i kursy walut.

Gdy stopa bezrobocia rośnie i spada tempo wzrostu gospodarczego, państwo zwykle obniża stopy procentowe. Gdy inflacja rośnie, to Rada Polityki Pieniężnej NBP podnosi stopy procentowe. W 2025 roku, mimo że inflacja wciąż pozostaje powyżej celu NBP, RPP zdecydowała się na obniżki ze względu na poprawiające się perspektywy inflacyjne i stabilizację gospodarczą.

Prawa ekonomii działają w ten sposób, że im niższa stopa bezrobocia, to tym wyższy poziom inflacji. Z kolei im wyższe bezrobocie, tym niższa inflacja. Konsumenci ze stabilnym zatrudnieniem kupują więcej (zwiększając popyt), niż osoby bezrobotne. Wzrost popytu oznacza zwykle wzrost cen i odwrotnie.

Narzędzia NBP do obrony wartości nowego polskiego złotego

NBP ma kilka instrumentów, aby wpływać na gospodarkę. Może np.:

• obniżyć stopę rezerw obowiązkowych, które banki komercyjne muszą trzymać na rachunkach w banku centralnym,
• prowadzić skup obligacji, w celu zwiększenia podaży pieniądza,
• jednak głównym instrumentem polityki pieniężnej będą zawsze stopy procentowe.

Aktualne stopy procentowe ustalone przez RPP obowiązujące od dnia 3.07.2025

Po obniżkach w maju (o 0,5 pkt. proc.) i lipcu 2025 roku (o 0,25 pkt. proc.), stopy procentowe w Polsce uległy znaczącej redukcji. Cykl łagodzenia polityki pieniężnej rozpoczął się po okresie stabilizacji trwającym od października 2023 roku. Obecna inflacja w czerwcu 2025 roku wynosi 4,1% w ujęciu rok do roku. Od dnia 3.07.2025 stopy kształtują się następująco:

• stopa referencyjna 5,00 proc. w skali rocznej,
• stopa lombardowa 5,50 proc. w skali rocznej,
• stopa depozytowa 4,50 proc. w skali rocznej,
• stopa dyskontowa weksli 5,10 proc. w skali rocznej,
• stopa redyskontowa weksli 5,05 proc. w skali rocznej.

Przeczytaj też: 100 pkt. bazowych podwyżki stóp procentowych – decyzja RPP z 6. kwietnia

Weź promocyjną pożyczkę w Vivus.pl na 61 dni za darmo!

Stopa referencyjna – czym jest i od czego zależy?

Stopa referencyjna to wskaźnik oprocentowania służący do obliczania wartości pomocy publicznej wyrażonej jako pożyczka, a także odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty zobowiązania do spłaty. Stopa referencyjna to także rentowność bonów pieniężnych emitowanych przez NBP lub kupno/sprzedaż krótkoterminowych bonów pieniężnych na rynku międzybankowym.

Podnosząc stopę referencyjną, NBP minimalizuje wzrost cen na rynku z jednoczesnym wyhamowaniem rozwoju gospodarczego. Natomiast obniżenie stopy referencyjnej ożywia gospodarkę przez zwiększenie dostępności kredytów, dynamika inwestycji rośnie.

Stopa referencyjna wyznacza stawkę WIBOR podczas codziennego fixingu, przy uwzględnieniu wysokości oprocentowania proponowanego przez banki komercyjne wchodzące w skład panelu WIBOR.

Stopa depozytowa NBP i jej rola

Stopa depozytowa jest wykorzystywana przez bank centralny jako dolna granica oprocentowania jednodniowych depozytów na rynku międzynarodowym. Jest to najniższe z możliwych oprocentowanie na rynku. Banki komercyjne zwykle w celu przyciągnięcia depozytów oferują wyższą stopę oprocentowania niż stopa depozytowa nazywana czasem „podłogą”. Oprocentowanie na rynku bankowym waha się pomiędzy stopą depozytową „podłogą” a „sufitem” w postaci stopy lombardowej.

NBP w swej polityce finansowej zakłada utrzymanie poziomu inflacji na poziomie 2,5% rocznie, z możliwymi odchyleniami.

Stopa lombardowa – czym jest?

Stopa lombardowa zwana inaczej stopą kredytu lombardowego określa najwyższy możliwy poziom oprocentowania kredytów lombardowych tzw. kredytów pod zastaw, udzielanych przez NBP bankom komercyjnym. Służy więc do ustalania ceny pożyczek dla banków komercyjnych.

Banki komercyjne wnoszą pod zastaw papiery wartościowe i stąd nazwa kredyt lombardowy. Cena pieniądza na rynku może przekroczyć poziom stopy lombardowej, gdy banki mają pilną potrzebę posiadania pieniędzy. Rada Polityki pieniężnej ustalając wysokość stopy lombardowej, dba o stabilność polskiego złotego i niską inflację.

Stopa lombardowa ma wpływ na oprocentowanie kredytów i pożyczek klientom indywidualnym. Im mniejsza stopa lombardowa, tym oprocentowanie kredytów hipotecznych i konsumpcyjnych udzielanych przez banki klientom indywidualnym jest niższe.

Stopa dyskontowa i polityka dyskontowa

Polityka dyskontowa to wpływ banku centralnego na podaż pieniądza na rynku. Taka polityka wymaga określenia przez NBP poziomu stopy dyskontowej, która ma wpływ na wysokość oprocentowania kredytów udzielanych bankom komercyjnym przez bank centralny.

Poprzez podnoszenie stopy dyskontowej NBP zmniejsza podaż pieniądza. Przy wysokich stopach dyskontowych banki komercyjne ograniczają zaciąganie pożyczek i ograniczają udzielanie kredytów.

Oszacowanie stóp dyskontowych jest procesem złożonym, wymaga oceny wielu czynników, między innymi:

• jakich grup umów stopy dyskontowe mają dotyczyć,
• jak często powinny być aktualizowane
• jakie kryteria mają decydować o ich różnicowaniu.

Stopa dyskontowa wyrażona w ujęciu procentowym, to poziom zrzeczenia się z oczekiwanych w przyszłości środków finansowych na rzecz aktualnie dostępnych środków. Innymi słowy oznacza to, z jakiej części przyszłych środków jesteśmy w stanie zrezygnować, aby pozyskać kapitał w bieżącym okresie. Przykładowo, jeśli posiadam obligacje z terminem wykupu za 3 lata w cenie 100 zł i sprzedam je teraz za 70 zł, to stopa dyskonta wynosi 30%.

Od 1 stycznia 2019 r. obowiązuje nowy standard MSSF16, w zarządzaniu umowami leasingowymi firm i ich księgowaniu. Firmy dostosowały swoje polityki rachunkowości, procesy biznesowe i systemy IT do zasad nowego standardu MSSF16. Przy umowach leasingowych nawet niewielka zmiana stopy dyskontowej znacząco zmienia początkową wartość zobowiązania leasingowego. Istotne jest, aby stosowane stopy dyskontowe były odpowiednio dostosowane do danej jednostki z grupy.

Stopy lombardowe a kredyty udzielane bankom komercyjnym

Bank komercyjny nie może otrzymać kwoty większej niż 100% wartości papierów wartościowych minus zabezpieczenie tzw. X % haircut, czyli bank komercyjny otrzymuje kwotę 100% – X%. Haircut jest dla NBP zabezpieczeniem np. X= 20% na wypadek, gdyby bank komercyjny nie wywiązywał się z umowy.

Instrumenty NBP – stopy procentowe od stycznia do maja 2020. Źródło: https://www.nbp.pl/home.aspx?f=/dzienne/stopy.htm.

Maksymalne oprocentowanie kredytów konsumenckich

Po obniżkach stóp procentowych w 2025 roku kredyty stały się tańsze o około 0,75 pkt. proc. w porównaniu do początku roku. Dotyczy to każdego rodzaju kredytu konsumenckiego ze zmiennym oprocentowaniem. Kredytobiorcy odczuwają realne obniżki rat, szczególnie w przypadku kredytów hipotecznych opartych na stawkach WIBOR.

Maksymalne oprocentowanie obliczane jest wg kodeksu cywilnego i wynosi dwukrotność sumy 3,5 proc. i stopy referencyjnej, obecnie 5,00% (2 * 8,50% = 17,00%). Kredyty konsumpcyjne z klauzulą o zmiennej stopie procentowej również obniżyły się zgodnie z ruchem stóp NBP.

Prognozy na 2025 rok i dalsze perspektywy

Analitycy przewidują kontynuację obniżek stóp procentowych w drugiej połowie 2025 roku. Według prognoz głównych instytucji finansowych, stopa referencyjna może spaść do poziomu 4,50-4,75% do końca roku. W 2026 roku możliwe są dalsze redukcje, nawet o kolejne 100 punktów bazowych, co dodatkowo obniży koszty kredytów dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

Wpływ obniżek stóp na gospodarkę w 2025 roku

Cykl obniżek stóp procentowych w 2025 roku ma pozytywne przełożenie na dostępność kredytów i kondycję finansową kredytobiorców. Niższe stopy wspierają:

• poprawę zdolności kredytowej gospodarstw domowych,
• obniżenie rat kredytów ze zmiennym oprocentowaniem,
• ożywienie na rynku nieruchomości poprzez większą dostępność finansowania,
• wzrost inwestycji przedsiębiorstw dzięki tańszemu kapitałowi.

Rola stóp procentowych w gospodarce w 2025 roku – wnioski i prognozy

W 2025 roku obserwujemy zmianę trendu w polityce pieniężnej NBP – po okresie zacieśniania rozpoczął się cykl łagodzenia. Decyzje RPP są odpowiedzią na spadającą inflację i stabilizującą się sytuację gospodarczą.

Kluczowe czynniki wpływające na dalsze decyzje RPP to przede wszystkim dynamika inflacji, sytuacja na rynku pracy oraz rozwój sytuacji geopolitycznej. Według projekcji NBP, inflacja powinna stopniowo zbliżać się do celu banku centralnego w średnim okresie.

Dla kredytobiorców oznacza to perspektywę dalszych obniżek rat, szczególnie w przypadku kredytów ze zmiennym oprocentowaniem. Oszczędzający muszą natomiast liczyć się z niższym oprocentowaniem lokat, choć w warunkach spadającej inflacji realne stopy procentowe mogą pozostać dodatnie.