Podatek od darowizny pieniężnej i samochodu – ile wynosi? W rodzinie i spoza – druk SD-Z2

Darowizna zgodnie z kodeksem cywilnym jest formą dwustronnej umowy, w której obdarowany otrzymuje od darczyńcy bezpłatne świadczenie. Urząd Skarbowy zwalnia z podatku darowizny na rzecz osób z I grupy pokrewieństwa. Warunkiem koniecznym do skorzystania z takiego zwolnienia jest udokumentowanie faktu otrzymania darowizny i zgłoszenie jej do naczelnika US przez obdarowanego. Jakie są limity w każdej z grup pokrewieństwa? Co należy wiedzieć o darowiźnie mieszkanie lub spłacie kredytu za dziecko? Czy od prezentów ślubnych należy zapłacić podatek?

Darowizna a kwota wolna od podatku – grupy pokrewieństwa

Darowizny opodatkowane są podatkiem od spadków i darowizn w zależności od grupy podatkowej. Wyróżnia się trzy grupy podatkowe, w zależności od stopy pokrewieństwa:

• I grupa – to małżonek, zstępni np.(syn, córka, wnuki, prawnuki), wstępni (ojciec, matka, dziadkowie), ojczym, macocha- jest to grupa O – oraz pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, teściowie.
• II grupa – obejmuje zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych,
• III grupa – dotyczy innych nabywców.

Zwolnienia od podatku od darowizny w 2025 roku

Ustawa o podatku od spadków i darowizn określa aktualny stan prawny. W 2025 roku kwoty wolne od podatku od darowizn zostały znacznie podwyższone w stosunku do wcześniejszych lat i wynoszą odpowiednio:

• 36 120 zł – dla I grupy podatkowej,
• 27 090 zł – dla II grupy podatkowej,
• 5 733 zł – dla III grupy podatkowej.

Podwyżka kwot wolnych od podatku została wprowadzona 1 lipca 2023 roku i jest największą zmianą w tym zakresie od wielu lat.

Czy spłata wspólnego kredytu to darowizna?

Spłata wspólnego kredytu z dzieckiem czy spłata części raty kredytowej, dokonywana przez rodziców, nie może być uznana za darowiznę. Wynika to z faktu, że w przypadku darowizny jedna strona zmniejsza swój majątek, aby zwiększyć stan majątkowy drugiej strony lub zmniejszyć jej zadłużenie. Spłata kredytu jest zupełnie innym zobowiązaniem. Udział rodziców w spłacie kredytu nie jest darowizną i nie podlega podatkowi od darowizn.

Prezent ślubny a podatek od darowizn

O tym czy prezent ślubny podlega podatkowi od darowizn decydują dwa czynniki:

• wartość prezentu,
• i kto go wręczył.

Jeśli prezent ślubny o wartości nieprzekraczającej 36 120 zł wręczyli rodzice, to nie trzeba płacić podatku. W innych przypadkach należy złożyć stosowny formularz SD-Z2 w Urzędzie Skarbowym. Trzeba pamiętać, że zwolnienia od podatku nie można uzyskać w przypadku, gdy pieniądze zostały przekazane w formie gotówki. Powinny zostać przelane na rachunek osobisty.

Trzeba pamiętać, że notariusze informują Urzędy Skarbowe o transakcjach zakupu mieszkań. Urząd sprawdza skąd np. nowożeńcy wzięli pieniądze na inwestycję.

Opodatkowanie darowizn od dalszej rodziny

Darowizny od członków dalszej rodziny wymagają pewnej daniny do urzędu skarbowego. Można jednak zaoszczędzić trochę na takim podatku, jeśli przekazywanie nieruchomości czy rzeczy będzie następowało etapami. Tutaj także obowiązują trzy grupy podatkowe. Podatek naliczany jest zależnie od tego, w której grupie podatkowej znajduje się obdarowany. Im dalsza rodzina, tym podatek jest wyższy, a kwoty zwolnione od podatku niższe.

Wysokość podatku od darowizny

Podatek od darowizny jest wyliczany od nadwyżki ponad kwotę wolną od podatku. Obrazują to poniższe tabele z aktualnymi stawkami obowiązującymi od 30 czerwca 2023 roku:

1. grupa podatkowa

2. grupa podatkowa

3. grupa podatkowa

Podatnik nie jest zobowiązany do zgłaszania darowizny jeśli łączna wartość otrzymanego przez niego w ciągu 5 lat majątku nie przekracza kwoty wolnej dla danej grupy podatkowej i gdy sporządzany jest przy tym akt notarialny. W ramach I grupy podatkowej istnieje również tzw. „grupa 0” (zerowa), która obejmuje najbliższą rodzinę: małżonka, dzieci, wnuki, rodziców, dziadków, pasierbów, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Osoby z tej grupy mogą być całkowicie zwolnione z podatku niezależnie od wartości darowizny, pod warunkiem zgłoszenia jej do Urzędu Skarbowego w terminie 6 miesięcy.

Przeczytaj też: Zaliczka a zadatek – podobieństwa i różnice. Co lepsze? Co podlega zwrotowi, a co przepada?

Podatek od darowizny samochodu

Umowa darowizny umożliwia także przeniesienie własności samochodu na innego członka rodziny lub kogoś innego. Osoby z najbliższej rodziny są tutaj zwolnione z podatku. W przypadku innych obdarowanych, taka darowizna podlega opodatkowaniu podatkiem od darowizn.

Dodatkowe warunki do spełnienia w przypadku darowizny auta to:

• obdarowany powinien być osobą fizyczną,
• darowizna nie może być związana z jego działalnością gospodarczą,
• darczyńca nie uzyskuje z tego tytułu konkretnych korzyści.

Obowiązek podatkowy, który powstaje z chwilą złożenia oświadczenia w formie aktu notarialnego, ciąży na nabywcy samochodu.

Przeczytaj też: Rozdzielność majątkowa – intercyza przed ślubem i w trakcie małżeństwa – koszt, dziedziczenie

Formularz SD-Z2 – kto zgłasza darowiznę?

Obowiązek zgłoszenia i zapłacenia podatku od darowizn leży po stronie obdarowanego. Należy w ciągu 6 miesięcy od daty otrzymania darowizny złożyć w Urzędzie Skarbowym formularz SD-Z2 (dla zgłoszeń) lub formularz SD-3 (gdy wymagany jest podatek). Określa się w nim poza danymi identyfikacyjnymi także:

• tytuł nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych (np. przez darowiznę pozycja nr 6 w sekcji D, dziedziczenie i inne, gdy dotyczy),
• czy została przy tym zniesiona współwłasność rzeczy w sekcji E,
• rodzaj dokumentu potwierdzającego w sekcji F,
• charakter i rodzaj rzeczy w sekcji G,
• rodzaj pokrewieństwa z osobą darującą nam rzecz lub prawo majątkowe w sekcji H,
• sposób przekazania środków pieniężnych w sekcji I (gdy dotyczy).

Aktualny druk formularza SD-Z2 jest dostępny do pobrania na tej stronie rządowej: https://www.podatki.gov.pl/media/4148/sd-z2-06-014.pdf

Przeczytaj też: Wybór między formularzami SD-3 i SD-Z2 do rozliczenia darowizny