Wniosek pożyczkę lub chwilówkę online – na co zwrócić uwagę?

Na rynku istnieje silna tendencja przyspieszania i ułatwiania procesu wnioskowania o produkty finansowe. Pionierem we wprowadzaniu automatyzacji procesu oceny zdolności kredytowej stały się instytucje pożyczkowe oferujące popularne chwilówki. W ślad za nimi podążyły również banki i obecnie okazuje się, że można otrzymać kredyt gotówkowy nie wychodząc z domu. Przy dobrodziejstwach szybkiej obsługi w branży finansowej łatwo jednak paść ofiarą oszustów. W poniższym tekście radzimy na co zwrócić uwagę wnioskując o pożyczkę lub kredyt.

W poniższym tekście skupiamy się na popularnych chwilówkach krótkoterminowych i pożyczkach na raty. W następnych artykułach z serii opiszemy co powinno przykuć naszą uwagę i zainteresować nas podczas wnioskowania o kredyt gotówkowy lub o kredyt hipoteczny, a także o inne produkty.

Opłata przygotowawcza i inne początkowe koszty

Instytucje pożyczkowe mają prawo pobrać opłatę przygotowawczą jeszcze przed udzieleniem finansowania. Jednak nasze zaniepokojenie powinna wzbudzić sytuacja, gdy w zamian za rozpatrzenie wniosku prosi się nas o przelanie nieproporcjonalnie wysokich kwot.

Istniały na rynku podmioty, które z tego powodu szybko stały się przedmiotem postępowania Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Podmioty te pobierały przykładowo 137 zł za samo rozpatrzenie wniosku i kazały je wpłacić jeszcze przed wydaniem decyzji. W znakomitej większości przypadków podmiot wydawał decyzję odmowną, a przy tym zostawiał sobie zainkasowane środki.

Za tego typu działania oszukańcze podmioty były nie tylko karane przez UOKiK, a także ścigane przez prokuraturę. Zgodnie z art. 28a ustawy o kredycie konsumenckim, opłaty i inne koszty powinny zostać niezwłocznie zwrócone przez firmę, w której wnioskujemy o pieniądze.

Uczciwa i porządna instytucja pożyczkowa nie będzie prosić Państwa o przesłanie kilkudziesięciu lub więcej złotych, jeżeli wnioskują Państwo o raptem 500 lub 600 zł pożyczki.

Reputacja i wiarygodność firmy pożyczkowej

W związku z powyższymi informacjami, zaleca się, żeby badać reputację i opinie o pożyczkodawcach. Zaoszczędzimy sobie wiele nerwów i czasu, jeżeli nie będziemy wierzyć na piękne słówka temu, co mówią strony internetowe danych instytucji lub ich pośredników. Sprawdźmy, co obecni lub byli klienci piszą nt. danych firm i jakie mieli trudności.

Połowa rynku to pożyczki udzielane przez agentów pośredniczących. Jeżeli zachęcają oni do skorzystania z usług mało znanej firmy, niech nasunie się Państwu myśl, by sprawdzić, czy czasem UOKiK nie prowadzi wobec danego podmiotu postępowania.

Ważne, by też sprawdzić, w jakiej sprawie instytucje kontrolne podejmują działania. Przewinienia pożyczkodawców są mniej lub bardziej dotkliwe dla zbiorowego interesu konsumentów i mogą skończyć się upomnieniem, ale też nakazem podjęcia konkretnych czynności – jak niedawno obowiązek poinformowania przez Vivus i Zaplo o prawie do zwrotu prowizji za wcześniej spłacony kredyt.

Najbardziej dotkliwą karą dla firmy pożyczkowej jest tak jak w przypadku firm z innych branż – nałożenie kary w wysokości do 10% obrotu za rok poprzedni. Informacje o takich wydarzeniach z łatwością mogą Państwo znaleźć w doniesieniach medialnych po wygooglowaniu danych podmiotów. W 2024 roku UOKiK wydał ponad 750 decyzji i nałożył łącznie ponad 937 milionów złotych kar.

O wiarygodności i legalności firmy pożyczkowej dowiemy się, wyszukując ją w Rejestrze Instytucji Pożyczkowych prowadzonym przez KNF (https://www.knf.gov.pl/podmioty/Rejestry_i_Ewidencje/rejestr_instytucji_pozyczkowych). Każdy działający zgodnie z prawem pożyczkodawca powinien się tam znajdować. Nie zostanie wpisany na listę, jeżeli nie spełni szeregu warunków, m. in. niekaralności prezesa zarządu i właściciela oraz minimalnego kapitału zakładowego w wysokości 1 miliona złotych (zwiększone z 200 tysięcy w 2022 roku).

Przeczytaj też: Pożyczka 100 – 500 zł – ranking – gdzie dostaniesz?

Kwestie dotyczące umowy o pożyczkę – o co pytać?

Umowa o pożyczkę pozabankową jest obwarowana wieloma wymogami wynikającymi wprost z ustawy o kredyt konsumencki, którym chwilówki podlegają. Dlatego należy zwrócić uwagę na konkretne jej aspekty.

Formularz informacyjny z RRSO i szczegółowymi kosztami

Pożyczkodawcy są zobowiązani do dostarczenia pożyczkobiorcy konkretnych informacji zawartych w formularzu informacyjnym poza zawarciem ich w umowie. Dokument ten powinien zawierać dane między innymi o:

• RRSO – rocznej rzeczywistej stopie oprocentowania – czyli obiektywnym wskaźniku realnego kosztu pożyczki w ujęciu rocznym, wyrażanym w procentach – ułatwia on porównanie ofert z różnych firm,
• wysokości oprocentowania – to może wynosić maksymalnie 17,5% (obliczamy je dodając 3,5% do stopy referencyjnej NBP, wynoszącej obecnie 5,25%, i mnożąc przez 2),
• wysokości kosztów pozaodsetkowych – czyli ewentualnej opłaty przygotowawczej, prowizji lub ubezpieczenia. Od grudnia 2022 roku obowiązują nowe limity: maksymalnie 20% kwoty kredytu dla pożyczek z dłuższym okresem spłaty lub 5% dla chwilówek do 30 dni,
• prawie do odstąpienia do umowy pożyczki w ciągu 14 dni (co dotyczy każdej umowy finansowej zawartej także w oddziale firmy lub banku) wraz dostarczonym wzorem oświadczenia w tym celu.

Powyższe wzory i formularze, jak i umowę firmy udzielające pożyczki przez internet mogą dostarczyć jedynie drogą e-mailową.

Przeczytaj też: Umowa kredytu konsumenckiego – co powinna zawierać?

Prawo do wcześniejszej spłaty i proporcjonalnego zwrotu kosztów

Art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim daje konsumentom prawo do otrzymania zwrotu części kosztów pożyczki ze względu na jej wcześniejszą spłatę. Kwota, którą powinni otrzymać, musi być proporcjonalna do czasu, o który została skrócona umowa. Dotyczy to także prowizji, która przecież często pobierana jest z góry, zwłaszcza w przypadku kredytów hipotecznych.

Firma pozabankowa musi sama rozliczyć się z klientem w ciągu 14 dni od dokonania spłaty przez niego przed terminem. Więcej o tym piszemy w naszym artykule: Zwrot prowizji bankowej i prowizji z kredytu konsumenckiego z wzorem wnioseku w PDF.

Przeczytaj też: Chwilówki bez weryfikacji baz BIK i KRD, ERIF

Nadzór KNF nad instytucjami pożyczkowymi

Od stycznia 2024 roku instytucje pożyczkowe zostały objęte nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego. Ta istotna zmiana znacznie wzmocniła ochronę konsumentów na rynku pożyczek pozabankowych. Firmy pożyczkowe są teraz zobowiązane do przekazywania KNF kwartalnych i rocznych sprawozdań z działalności oraz muszą spełniać wyższe standardy prowadzenia działalności.

Wszystkie instytucje pożyczkowe musiały dostosować się do nowych wymogów, w tym prowadzenia działalności wyłącznie w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z radą nadzorczą oraz posiadania minimalnego kapitału zakładowego w wysokości 1 miliona złotych. Podmioty, które nie spełniły tych warunków do końca 2023 roku, zostały wykreślone z rejestru.

Inne zasady dla pożyczek prywatnych i społecznościowych

Pożyczki, których udziela nam osoba prywatna podlegają tylko i wyłącznie pod kodeks cywilny. Oznacza to, że prawo do proporcjonalnego zwrotu kosztów i odsetek nam nie przysługuje. Prywatny inwestor nie ma obowiązku zwracać nam opłaty przygotowawczej lub wyłuszczać wszystkich kosztów zgodnie z wymogami stawianymi przez ustawę o kredycie konsumenckim.

To samo dotyczy pożyczek społecznościowych. Niech Państwa nie zwiedzie, że platforma, na której de facto są Państwo łączeni z inwestorami prywatnymi ma swoją markę, logo i regulamin.

Należy bardzo dokładnie zapoznać się z ofertą i warunkami umowy zarówno w serwisie pożyczek społecznościowych, jak również decydując się na pożyczenie od osoby prywatnej. Jeżeli czujemy, że musimy doprecyzować którąś z kwestii, warto o to zapytać i zadbać. Dlatego najlepiej pożyczać jest u sprawdzonych i legalnych firm pożyczkowych. Będziemy bardziej bezpieczni.

Kampanie edukacyjne i wsparcie konsumentów

UOKiK prowadzi intensywne działania edukacyjne mające na celu zwiększenie świadomości konsumentów. W 2024 roku urząd rozpoczął kampanię „Sprawdź, czy Cię stać!”, która ostrzega przed finansowymi konsekwencjami zakupów z odroczoną płatnością. Kampania zgromadziła ponad 250 partnerów i była szeroko promowana w mediach.

Konsumenci mogą skorzystać z bezpłatnej pomocy infolinii konsumenckiej pod numerami 801 440 220 oraz 222 66 76 76, działającej w dni robocze w godzinach 10:00-18:00. Dostępne są również kalkulatory online, w tym kalkulator oprocentowania kredytu hipotecznego i zwrotu z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu.

Rzecznik Finansowy pod numerem 22 333 73 28 udziela porad i pomocy w sprawach związanych z usługami finansowymi. W 2024 roku instytucja ta kontynuowała intensywne działania na rzecz ochrony praw konsumentów w sektorze finansowym.

Podsumowanie i rekomendacje na przyszłość

Rynek pożyczek pozabankowych przeszedł znaczące zmiany w ostatnich latach. Wprowadzenie nadzoru KNF, zaostrzenie limitów kosztów pozaodsetkowych oraz zwiększenie wymogów kapitałowych dla instytucji pożyczkowych znacznie poprawiły bezpieczeństwo konsumentów. Jednak wciąż należy zachować ostrożność przy wyborze pożyczkodawcy.

Przed zawarciem umowy pożyczki warto sprawdzić instytucję w rejestrze KNF, porównać oferty różnych firm za pomocą wskaźnika RRSO oraz upewnić się, że wszystkie koszty są jasno określone. Pamiętajmy też o prawie do odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni oraz o możliwości wcześniejszej spłaty z proporcjonalnym zwrotem kosztów.

W przypadku problemów z pożyczkodawcą, konsumenci mogą skorzystać z pomocy UOKiK, Rzecznika Finansowego lub rzeczników konsumentów. Ważne jest też regularne śledzenie komunikatów tych instytucji, które informują o wykrytych nieprawidłowościach na rynku finansowym.